Potrzebujesz dogłębnej analizy danych społecznych, raportu badawczego lub publikacji naukowej?

Nasz zespół ekspertów specjalizuje się w przekształcaniu surowych danych w przejrzyste i angażujące analizy, które pomagają lepiej rozumieć rzeczywistość. Oferujemy wsparcie w:
✅ Projektowaniu i realizacji badań społecznych
✅ Analizie statystycznej i interpretacji wyników
✅ Tworzeniu raportów, publikacji i strategii opartych na dowodach

Skontaktuj się z nami, aby umówić bezpłatną konsultację. Razem przekujmy dane w wiedzę, która ma znaczenie.

Młodzi ludzie w wieku 18-29 lat stanowią zaledwie 12% polskiego społeczeństwa, ale to ich wartości, wybory i aspiracje w najbliższych dekadach zdefiniują przyszłość kraju. Jednocześnie jest to pokolenie, którego głos jest w debacie publicznej relatywnie słabo słyszalny, często przykryty stereotypami formułowanymi przez starsze generacje. Zrozumienie, kim naprawdę są młodzi Polacy, w co wierzą, czego się obawiają i jak widzą swoją rolę w społeczeństwie, nie jest akademicką ciekawostką. To strategiczna konieczność dla decydentów, pracodawców i każdego z nas, ponieważ ignorowanie tej małej, ale wyjątkowej grupy, to świadoma rezygnacja z kształtowania przyszłości opartej na dowodach, a nie na mitach.

Stan młodych 2025: portret pokolenia paradoksów

Wchodzą w dorosłość w cieniu globalnych kryzysów – pandemii, wojny u granic, inflacji i zmian klimatycznych. A jednak, wbrew popularnym narracjom o „pokoleniu końca świata”, nie ogarnia ich defetyzm. Wręcz przeciwnie: 76% uważa, że Polska jest dobrym krajem do życia, a 90% wierzy, że ich poziom życia będzie wyższy niż ich rodziców. Jednocześnie 70% odczuwa stres, a 49% niepewność.

Najnowszy raport „Stan Młodych 2025″, przygotowany przez Fundację ważne sprawy we współpracy z Fundacją More in Common Polska, maluje obraz pokolenia pełnego sprzeczności, pragmatycznego optymizmu i głębokiej potrzeby redefinicji starych zasad. Aby zrozumieć to pokolenie, należy przyjrzeć się kluczowym obszarom ich życia, w których te paradoksy manifestują się najsilniej.

Dorosłość to niezależność, nie metryka

Dla młodych Polaków (18-29 lat) wejście w dorosłość nie jest zdefiniowane przez ukończenie 18 lat (8% wskazań) czy założenie rodziny (20%). Kluczowym wyznacznikiem jest możliwość samodzielnego utrzymania się (56%) oraz osiągnięcie dojrzałości psychicznej (45%). To pokolenie, dla którego autonomia finansowa i emocjonalna jest fundamentem dorosłego życia.

Jednocześnie ten proces jest pełen napięć. Z jednej strony 77% badanych postrzega młodość jako czas wielu możliwości, z drugiej – aż 70% odczuwa stres. Ten dualizm pokazuje, że wolność wyboru i ogrom możliwości idą w parze z presją i lękiem przed podjęciem złych decyzji.

Praca: sens i równowaga ponad pieniądze

W sferze zawodowej młodzi dokonują cichej rewolucji, odrzucając „kulturę zapierdolu”. Ich priorytety są jasne i spójne, niezależnie od preferencji politycznych.

• Poczucie sensu: Aż 61% młodych deklaruje, że ważniejsze jest dla nich, by praca dawała im poczucie sensu, nawet jeśli będzie się to wiązać z niższym wynagrodzeniem.

• Work-life balance: Dla przytłaczającej większości (76%) możliwość godzenia pracy z życiem prywatnym jest ważniejsza niż wysokość pensji.

To nie jest roszczeniowość, jak często zarzucają im starsi. To pragmatyczne dbanie o swój dobrostan psychiczny w świecie, który oferuje im znacznie mniej stabilności niż pokoleniu ich rodziców.

Polska: kraj do życia, ale państwo bez zaufania

Kolejny paradoks dotyczy ich stosunku do państwa. Młodzi czują się silnie związani z Polską (82%) i w większości (76%) uważają ją za dobry kraj do życia. Ta pozytywna ocena nie jest jednak tożsama z zaufaniem do instytucji.

• Brak zaufania do państwa: 65% młodych uważa, że w sytuacji kryzysowej może liczyć tylko na siebie i najbliższych. W pomoc państwa wierzy zaledwie 35%.

• Poczucie bycia ignorowanym: Aż 81% badanych jest zdania, że rząd bardziej troszczy się o starszych niż o młodych obywateli.

Ta postawa „obywatelskiego indywidualizmu” – opierania swojego dobrostanu na własnych zasobach, a nie na wsparciu publicznym – może mieć długofalowe konsekwencje dla budowania spójności społecznej i zaufania do demokracji.

Ekonomia: indywidualizm, ale nie wolny rynek bez granic

W poglądach gospodarczych młodzi również wymykają się prostym etykietom.

• Preferencja dla niskich podatków: 54% opowiada się za modelem indywidualnym, w którym płaci się niższe podatki i samemu opłaca usługi.

• Sprzeciw wobec nierówności: Jednocześnie 50% postrzega zbyt duże nierówności między bogatymi a biednymi jako realne zagrożenie dla społeczeństwa.

• Oczekiwanie interwencji państwa: Wbrew poparciu dla niskich podatków, młodzi nie chcą pozostawienia rynku samemu sobie. Uważają, że korporacje mają zbyt dużą władzę (59%) i nie zgadzają się ze stwierdzeniem, że państwo nie powinno wtrącać się do gospodarki.

To obraz pokolenia, które pragnie wolności i niskich obciążeń, ale jednocześnie widzi zagrożenia płynące z niekontrolowanego kapitalizmu i oczekuje od państwa roli regulatora.

Edukacja i social media: diagnoza brutalnej rzeczywistości

Opinie młodych na temat systemu edukacji są druzgocące. Szkoła w ich oczach jest przede wszystkim:

• Przestarzała (55%)

• Nudna (39%)

• Dyskryminująca (24%)

Aż 62% uważa, że szkoła nie przygotowała ich dobrze do wejścia w dorosłość. Jednocześnie wskazują na ogromne luki w podstawie programowej – brakuje im edukacji zdrowotnej (80%), cyfrowej (74%), komunikacyjnej (72%) i seksualnej (70%).

W cyfrowym świecie, który jest ich naturalnym środowiskiem, również nie czują się w pełni bezpieczni. Co trzeci młody Polak przyznaje, że ma problem z odróżnieniem prawdy od fałszu w internecie, a 74% uważa, że szkoła niewystarczająco przygotowuje do bezpiecznego poruszania się w sieci.

Portret „Stanu Młodych 2025” to obraz pokolenia, które jest znacznie bardziej złożone, pragmatyczne i optymistyczne, niż sugerują popularne stereotypy. To pokolenie, które odrzuca stare dogmaty – zarówno te dotyczące pracy, rodziny, jak i państwa – i próbuje na własnych zasadach zbudować sobie przyszłość w niepewnym świecie. Ich głos, pełen paradoksów, nie jest szumem informacyjnym. To najważniejszy sygnał dla przyszłości Polski.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

1. Czy młodzi naprawdę nie boją się katastrofy klimatycznej, jak się powszechnie uważa?
   Raport wskazuje, że choć młodzi są świadomi kryzysów (w tym klimatycznego), nie przekłada się to na dominujący pesymizm czy „syndrom końca świata”. Ich postawy są bardziej zniuansowane – skupiają się na budowaniu lepszej przyszłości dla siebie w ramach istniejącej rzeczywistości, a nie na pasywnym oczekiwaniu na katastrofę.

2. Skąd bierze się tak duża różnica w postawach między młodymi kobietami a mężczyznami?
   Raport wielokrotnie podkreśla różnice płciowe. Na przykład młodzi mężczyźni znacznie częściej pozostają singlami (44% w wieku 25-29 lat vs 21% kobiet) i częściej popierają partie prawicowe (np. Konfederację). Kobiety częściej odczuwają lęk przed dorosłością i obawy o przyszłą emeryturę. Te różnice wynikają ze złożonych czynników kulturowych, społecznych i ekonomicznych, w tym odmiennych oczekiwań i presji.

3. Czy młodzi ludzie są zaangażowani obywatelsko?
   Tak, ale na własnych zasadach. Ich zaangażowanie częściej przybiera formy indywidualne i nieformalne. Aż 80% uważa, że wolontariat i aktywizm pozwalają robić coś dobrego dla świata. Chętnie angażują się w działania, o ile mają na to czas (60%). Jednocześnie czują, że ich wpływ na politykę jest ograniczony (35% uważa, że nie ma wpływu), choć chcieliby mieć go więcej (69%).

4. Jak młodzi podchodzą do tradycyjnych wartości, takich jak rodzina i religia?
   Obserwujemy ewolucyjne odejście, a nie rewolucyjne zerwanie. 55% uważa, że nie trzeba formalizować związku, by móc go nazwać rodziną, a 59% odrzuca tradycyjny podział ról. W kwestii wiary, mniej niż połowa (48%) wierzy w Boga, a 64% przyznaje, że nie potrzebuje religii, by odróżniać dobro od zła.

5. Czy poczucie samotności to realny problem tego pokolenia?
   Zdecydowanie tak. Aż 38% badanych przyznaje, że często lub zawsze czuje się samotna, mimo obecności innych ludzi wokół. Co niepokojące, problem ten znacznie częściej dotyka młodszej grupy (18-24 lata) niż starszej, co może wskazywać na rosnące trudności w budowaniu głębokich relacji w cyfrowym świecie.

Publikacje wykonane przez nas w podobnej tematyce

1. Pokolenie Z na rynku pracy: analiza porównawcza priorytetów zawodowych i oczekiwań wobec pracodawców w Polsce i krajach UE.

2. „Obywatelski indywidualizm”: badanie wpływu braku zaufania do instytucji publicznych na formy zaangażowania społecznego młodych Polaków.

3. Edukacja dla przyszłości: analiza luk kompetencyjnych w polskim systemie oświaty z perspektywy potrzeb pokolenia cyfrowego.

4. Gospodarka paradoksów: dekonstrukcja poglądów ekonomicznych młodych Polaków na osi indywidualizm-wspólnotowość.

5. Cyfrowa samotność: jakościowe badanie doświadczeń i strategii radzenia sobie z poczuciem izolacji wśród polskich nastolatków i młodych dorosłych.

Pomysł na doktorat

Tytuł: Konstruowanie tożsamości dorosłej w warunkach permanentnej niepewności: longitudinalne badanie strategii życiowych polskich „młodych dorosłych” (18-29 lat).

Opis: Projekt zakładałby przeprowadzenie wieloletniego badania panelowego (śledzenie tej samej grupy osób przez kilka lat) z wykorzystaniem metod mieszanych (ankiety i wywiady pogłębione). Celem byłoby zrozumienie, jak kluczowe decyzje życiowe (edukacja, pierwsza praca, związek, rodzicielstwo) są podejmowane i renegocjowane w kontekście niestabilności ekonomicznej i społecznej. Badanie pozwoliłoby uchwycić dynamikę zmian w wartościach i priorytetach w miarę „dojrzewania” tego pokolenia.