Koniec ciemności dla pacjentów z AMD: Analiza systemu PRIMA

Zwyrodnienie plamki żółtej związane z wiekiem (AMD) w postaci zanikowej (tzw. atrofia geograficzna) to jedna z głównych przyczyn nieodwracalnej ślepoty u seniorów, dotykająca ponad 5 milionów ludzi na świecie. Do tej pory medycyna była bezradna wobec obumierania fotoreceptorów. Publikacja z października 2025 roku przynosi jednak rewolucję: bezprzewodowy implant PRIMA skutecznie przywraca widzenie centralne.

Jak działa „bioniczne oko” PRIMA?

System PRIMA, opracowany pierwotnie na Uniwersytecie Stanforda, to majstersztyk inżynierii biomedycznej, który omija uszkodzone fragmenty oka. Mechanizm działania można podzielić na trzy etapy:

1. Akwizycja obrazu: Pacjent nosi specjalne okulary z wbudowaną kamerą, która rejestruje otoczenie.

2. Transmisja danych: Obraz jest przetwarzany i przesyłany bezprzewodowo do wnętrza oka za pomocą niewidzialnego światła bliskiej podczerwieni (Near-Infrared).

3. Stymulacja nerwowa: Światło trafia na miniaturowy, bezprzewodowy chip (2×2 mm) wszczepiony pod siatkówkę. Chip ten zastępuje martwe fotoreceptory – zamienia światło na impulsy elektryczne, które stymulują ocalałe komórki nerwowe siatkówki, przesyłając sygnał do mózgu.

Wyniki badania klinicznego PRIMAvera

Badanie, współprowadzone przez prof. José-Alaina Sahela (UPMC) i prof. Daniela Palankera (Stanford), objęło 38 pacjentów w Europie. Wyniki po 12 miesiącach są bezprecedensowe w historii protez wzrokowych:

• Skokowa poprawa ostrości wzroku: Uczestnicy poprawili swoje wyniki na tablicy okulistycznej średnio o 25 liter (5 rzędów). Jeden z pacjentów zyskał aż 59 liter.

• Funkcjonalność na co dzień: Aż 81% badanych zyskało zdolność czytania liter i słów. Niektórzy pacjenci są w stanie czytać całe strony książek, co przed zabiegiem było niemożliwe.

• Bezpieczeństwo: Po roku od implantacji wszystkie skutki uboczne związane z zabiegiem ustąpiły.

Ograniczenia i dalsze wyzwania

Mimo entuzjazmu, prof. Sahel studzi emocje: implant nie przywraca „normalnego” wzroku 20/20. Obraz jest sztuczny, a pacjenci muszą nauczyć się go interpretować (korzystając z funkcji zoomu i kontrastu).
Głównym wyzwaniem pozostaje obecnie rozdzielczość pozwalająca na rozpoznawanie twarzy i emocji, co jest najczęstszą prośbą pacjentów. Obecna technologia pozwala na czytanie i orientację, ale detale mimiki wciąż stanowią barierę techniczną.

Status komercyjny

Na podstawie wyników tego badania, producent urządzenia – firma Science Corporation (wcześniej Pixium Vision) – złożył wniosek o dopuszczenie implantu do użytku klinicznego w Europie. To oznacza, że technologia ta wychodzi z fazy eksperymentu medycznego i jest o krok od stania się dostępną procedurą medyczną.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania

1. Dla kogo przeznaczony jest implant PRIMA?
Implant jest dedykowany pacjentom z zaawansowaną postacia zanikową zwyrodnienia plamki żółtej (AMD), u których doszło do utraty widzenia centralnego (tzw. atrofia geograficzna). Nie jest przeznaczony dla osób niewidomych od urodzenia ani z uszkodzonym nerwem wzrokowym.

2. Czy implant wymaga zasilania bateryjnego wewnątrz oka?
Nie. Implant jest całkowicie pasywny i bezprzewodowy. Energię oraz dane otrzymuje poprzez wiązkę światła podczerwonego emitowaną z okularów noszonych przez pacjenta. Eliminuje to konieczność posiadania kabli wystających z oka.

3. Czy po zabiegu będę widzieć tak jak dawniej?
Nie. Jest to „sztuczne widzenie”. Pacjenci opisują je często jako zbiór punktów świetlnych. Wymaga to rehabilitacji i nauki interpretacji sygnałów, ale pozwala na czynności takie jak czytanie, które wcześniej były niemożliwe.

4. Jakie ryzyko wiąże się z operacją?
Jak każda interwencja chirurgiczna wewnątrz gałki ocznej, zabieg niesie ryzyko. W badaniu odnotowano zdarzenia niepożądane związane z procedurą, jednak wszystkie ustąpiły w ciągu 12 miesięcy. Procedura jest mniej inwazyjna niż starsze typy implantów z okablowaniem.

5. Kiedy implant będzie dostępny w Polsce?
Obecnie producent ubiega się o certyfikację w Unii Europejskiej. Po jej uzyskaniu (co może potrwać od kilku do kilkunastu miesięcy), urządzenie będzie mogło być oferowane w wyspecjalizowanych klinikach okulistycznych na terenie UE.

Publikacje wykonane przez nas w podobnej tematyce (Propozycje)

1. Neuroplastyczność kory wzrokowej u pacjentów z implantami podsiatkówkowymi: Jak mózg uczy się „widzieć” prąd?

2. Porównanie skuteczności implantów epiretinalnych i subretinalnych w rehabilitacji pacjentów z AMD – metaanaliza.

3. Jakość życia (QoL) pacjentów po implantacji systemu PRIMA: Aspekty psychologiczne odzyskania samodzielności.

4. Bariery regulacyjne i kosztowe we wdrażaniu bionicznych protez wzroku w systemach opieki zdrowotnej UE.

5. Rola rehabilitacji wzrokowej i treningu percepcyjnego w maksymalizacji efektów implantacji chipów fotowoltaicznych.

Pomysł na doktorat

Tytuł: Optymalizacja interfejsu mózg-komputer w protezach wzrokowych: Wpływ algorytmów przetwarzania obrazu na szybkość adaptacji kory wzrokowej u pacjentów z implantem fotowoltaicznym.

Uzasadnienie (Związek z analizą):
Artykuł wspomina, że pacjenci z implantem PRIMA „uczą się” korzystać z urządzenia, używając zoomu i kontrastu, ale wciąż mają trudności z rozpoznawaniem twarzy. Praca doktorska skupiłaby się na inżynierii biomedycznej i kognitywistyce. Badanie miałoby na celu opracowanie lepszych algorytmów wstępnego przetwarzania obrazu (np. wykrywanie krawędzi, segmentacja twarzy w czasie rzeczywistym), które są przesyłane do implantu, aby ułatwić mózgowi interpretację ubogiego sygnału elektrycznego. To klucz do przeskoczenia bariery od „czytania liter” do „rozpoznawania emocji”, o której mówi prof. Sahel.