Szara literatura – co to takiego?
Tradycyjnie, terminem „szara literatura” (ang. grey literature) określa się dokumenty niedostępne tradycyjnymi drogami dystrybucji księgarskiej, nieobjęte rejestracją bibliograficzną i nieistniejące w spisach ani w powszechnie dostępnych bazach literatury; na ogół bardzo trudne do zlokalizowania i zdobycia. Szarą literaturą jest także literatura niekonwencjonalna, jakkolwiek dostępna publicznie, ale nieosiągalna najczęściej normalnymi kanałami dystrybucji, gdyż bardzo często nie podlega ona kontroli bibliograficznej[1].
Znaczenie w badaniach naukowych
-
Szybkość publikacji: dokumenty pojawiają się często z dużym wyprzedzeniem (nawet 12–18 miesięcy) w stosunku do czasopism komercyjnych, co sprzyja monitorowaniu najnowszych wyników en.wikipedia.orgguides.library.stonybrook.edu.
-
Szczegółowość: raporty i prace dyplomowe zawierają dane uzupełniające, metodyki i analizy często pomijane w artykułach skróconych en.wikipedia.orgnlm.nih.gov.
-
Kompleksowość źródeł: wykorzystanie szarej literatury jest kluczowe zwłaszcza w dziedzinach stosowanych, polityce publicznej czy badaniach interdyscyplinarnych, gdzie wiedza „ukryta” nie trafia do czasopism.
Strategie wyszukiwania
-
Repozytoria instytucjonalne i tematyczne:
-
Europejska baza OpenGrey (wcześniej SIGLE)
-
Polskie repozytoria uczelniane (eRepozytorium UW, Repozytorium AGH)
-
Preprint servers (arXiv, bioRxiv, SocArXiv)
-
-
Bazy danych dysertacji:
-
EThOS (British Library), ProQuest Dissertations & Theses
-
-
Portale rządowe i organizacji międzynarodowych:
-
OECD i WHO (sprawozdania, wytyczne)
-
-
Biblioteki akademickie i serwisy agregujące:
-
LibGuides University of Exeter libguides.exeter.ac.uk
-
UCL Biosciences Guide library-guides.ucl.ac.uk
-
-
Zaawansowane techniki wyszukiwawcze:
-
Filtry „filetype:pdf” i site-specific (np. site:gov.pl) w Google Scholar
-
RSS i alerty Google Scholar dla słów kluczowych
-
Ogólnie, to wszystko, co nie jest kontrolowane przez wydawców, np. materiały rządowe, akademickie, przemysłowe, biznesowe w formie drukowanej lub elektronicznej, należy do tej grupy zasobów informacji. W tej ostatniej grupie dokumentów znajdują się m.in.:
- sprawozdania i raporty naukowe, techniczne, ekonomiczne, społeczne i inne, powstające w instytucjach publicznych i prywatnych,
- materiały konferencyjne niepublikowane i niedostępne za pośrednictwem handlowych sieci wydawniczych lub księgarskich,
- normy i zalecenia techniczne,
- tłumaczenia niepublikowane,
- artykuły ukazujące się w czasopismach wydawanych w małych nakładach, udostępnianych nieodpłatnie, lub o zasięgu lokalnym,
- niektóre dokumenty urzędowe,
- dokumentacja techniczna, promocyjna i reklamowa,
- dokumenty w formie elektronicznej.
W Polsce często szara literatura definiowana jest błędnie i utożsamiana głównie z dokumentami życia społecznego.
Do poczytania na temat szarej literatury: http://skryba.inib.uj.edu.pl/~nahotko/greylit/greylit.html