Podstawowe pojęcia związane z bibliografią

Opis bibliograficzny [PN-N-OI224] to uporządkowany zespół danych o dokumencie słu­żących do jego identyfikacji; to, inaczej mówiąc, wymienione w ustalonej kolejności cechy dokumentu wyraźnie go charakteryzujące i odróżniające od innych dokumentów.

Bibliografia [Encyklopedia wiedzy o książce 1971] to uporządkowany spis dokumentów, dobranych wg pewnych kryteriów, spełniający określone zadania informacyjne. Ważnym elementem każdej bibliografii są indeksy, np. autorskie, przedmiotowe czy tytułowe.

Jednocześnie bibliografia to także gałąź nauki, jak i obszar działań praktycznych. Obej­muje aspekty dotyczące opisywania dokumentów, tak aby możliwa była ich jednoznaczna identyfikacja, oraz określa zasady tworzenia i stosowania bibliografii.

Bibliografia załącznikowa [Encyklopedia wiedzy o książce 1971 ] to spis bibliograficzny dołączony do wydawnictwa lub utworu zawierający wykaz wykorzystanych przez autora źródeł lub lekturę uzupełniającą. Stanowi ona integralną i istotną część każdej publikacji naukowej.

Cytat jest dosłownym przytoczeniem cudzych słów, wyróżnionym w tekście jednoznacz­nie znakiem cudzysłowu lub kształtem i kolorem czcionki. Cytat jako fragment dzieła (utwo­ru) podlega prawu autorskiemu.

Cytowanie to przytaczanie w tekście cudzych wypowiedzi, powoływanie się na fakty naukowe, informacje zawarte w innych publikacjach.

Cytowania to ilość przypisów danej rozprawy umieszczonych w bibliografiach załączni­kowych innych prac naukowych.

Przypisy to komentarze, wyjaśnienia, definicje, uwagi autora, wskazanie źródła informa­cji itp., łączące się z tekstem głównym za pomocą umieszczonych w nim odsyłaczy.

Sekcja FAQ: Podstawowe pojęcia związane z bibliografią

1. Co to jest bibliografia w pracy naukowej?
Bibliografia to uporządkowany wykaz wszystkich źródeł, z których korzystał autor przy przygotowaniu tekstu. Zawiera pełne dane publikacji (autor, tytuł, rok, wydawnictwo, miejsce wydania lub DOI), umożliwiające czytelnikowi odnalezienie oryginału. W zależności od przyjętego stylu (APA, MLA, Chicago) elementy mogą się nieznacznie różnić. Bibliografia stanowi dowód rzetelności, jasno pokazuje, na jakim gruncie intelektualnym opiera się autor, oraz zapobiega plagiatowi.

2. Jakie elementy powinien zawierać wpis bibliograficzny?
Standardowy wpis bibliograficzny składa się z:

• Nazwiska i inicjałów autora (osób);

• Roku wydania w nawiasie;

• Tytułu pracy (kursywą lub cudzysłowem, w zależności od stylu);

• Miejsca wydania;

• Wydawnictwa;

• Dodatkowych informacji (np. numeru DOI, adresu URL przy źródłach online).
  Kolejność i interpunkcja zależą od wybranego schematu cytowania (APA, MLA, Chicago etc.).

3. Jak uporządkować bibliografię alfabetycznie i chronologicznie?
Zazwyczaj bibliografię porządkuje się alfabetycznie według nazwisk autorów. Jeśli ten sam autor ma kilka pozycji, wpisy układa się rosnąco chronologicznie (od najstarszej do najnowszej). Przy wielu autorach identycznych dat dodaje się małe litery przy roku (np. 2020a, 2020b) tuż po roku wydania. Ten sposób porządku gwarantuje czytelnikowi szybkie odnalezienie konkretnego źródła.

4. Czym różni się bibliografia od spisu literatury cytowanej?

• Bibliografia obejmuje wszystkie źródła, które autor konsultował – nawet takie, z których ostatecznie nie cytował bezpośrednio.

• Spis literatury cytowanej (References/Works Cited) zawiera wyłącznie pozycje, które pojawiły się w tekście jako cytaty lub odniesienia.
  W praktyce akademickiej wybór formatu zależy od wytycznych uczelni lub wydawnictwa oraz od wymaganego stylu cytowania.

5. Jak wybrać odpowiedni styl bibliograficzny (APA, MLA, Chicago)?
Wybór stylu zależy od dyscypliny naukowej i wytycznych instytucji:

• APA (psychologia, nauki społeczne) – wymaga podania roku tuż po autorze.

• MLA (humanistyka) – kładzie nacisk na numer strony i tytuł pracy.

• Chicago (historia, sztuka) – umożliwia dwa warianty: Autor-data lub noty i bibliografia.
  Sprawdź instrukcje wydawcy/uczelni, by zapewnić zgodność z wymaganiami formalnymi.